Een gesprek dat niet zo lekker liep? Of zelfs buikpijn ervan? Dat je achteraf dacht: ‘dit had ik moeten zeggen!’ Grote kans dat er iets speelde rondom ‘Transactionele Analyse’

Dit is het model dat ik er het vaakst bij pak tijdens coachingssessies en mij persoonlijk ook het meeste inzicht heeft gegeven. Transactionele Analyse’, kortweg TA, is een praktische theorie over gedrag en communicatie. TA begrijpen is nuttig als je jezelf beter wilt begrijpen. Maar ook geschikt als je effectiever wilt omgaan en communiceren met anderen.

Het basismodel zijn drie gestapelde bollen, de drie ‘egotoestanden’: Ouder – Volwassene – Kind. Het zijn de drie posities van waaruit we reageren en elkaar benaderen. Elke egopositie heeft een eigen patroon van voelen, denken en ervaren van onze omgeving.

De Ouder
Zo zijn onze manieren.
De manieren van onze ouders en andere belangrijke mensen uit onze jeugd zijn een voorbeeld. Hun normen en waarden staan opgeslagen op jouw eigen interne harde schijf.

De Volwassene
Denken, voelen en handelen in het hier en nu zonder ‘gedoe/ ballast’ uit verleden. Je kiest vanuit deze positie voor ‘passend autonoom gedrag zonder automatische reflexen’. Nou dat willen we allemaal wel. Maar dat is niet makkelijk!

Het Kind
De egotoestand gevoed met onze ervaringen en interpretaties uit onze kindertijd. Ook in ons brein ingesleten gedrag uit die tijd.

Iedereen heeft deze drie egoposities tot zijn beschikking. Op elk moment van de dag zitten we in één ervan en we wisselen meerdere keren van positie per dag. Vanuit een van deze houdingen gaan we contacten aan en denken, voelen en oordelen we. Alleen een volwassen-volwassen relatie is gelijkwaardig; je zegt ermee ‘ik ben oké, jij bent oké’.

Maar het gebeurt veel vaker dat iemand een ouder of kind positie inneemt:

  • Als iemand de ouder positie inneemt straat hij daarmee uit ‘ik ben wel oké maar jij bent niet oké’; hij stelt zich superieur of meerderwaardig en neemt bijvoorbeeld snel verantwoordelijkheden over.
  • De kind positie gaat uit van: ‘ik ben niet oké jij bent wel OK’. Kinderen hoeven geen verantwoordelijkheid te nemen, ze doen wat ze moeten doen omdat het moet van iemand anders of ze doen lekker niet wat ze moeten doen. Je herkent dit aan passief agressief of sub-assertief gedrag, aan een hoge stem, veel verklein woordjes en vragende zinnen of iemand maakt zichzelf letterlijk klein.

De kind positie is ook nog onder te verdelen in subcategorieën je die elk gezond ☺ of doorgeschoten ☹ kunnen zijn:
Vrije kind- gezond
☺ ‘ik voel dus ik doe!” Levendigheid. Spelen. Creativiteit. Flow. Nieuwsgierigheid. Spontaniteit. Levenslust
☹ Vrije kind – doorgeschoten
Bij ‘ik doe wat IK wil’ gaat het om een doorgeschoten vrij kind dat doet wat het wil zonder rekening te houden met lange termijn gevolgen. Soms een beetje egoïstisch, niet echt realistisch.
☺ Het aangepaste kind- gezond: ‘wat wil je van mij’. Hier hoort ook het vermogen om je te voegen in de groep of een structuur. Vriendelijkheid, aanpassingsvermogen en gehoorzaamheid.
☹ Het aangepaste kind- doorgeschoten: Ik pas me aan / ik pas me lekker toch niet aan. Iemand houdt zich angstvallig aan de regels maar voelt zich niet vrij en niet gelukkig. Vanuit kan iemand ook gaan rebelleren, in opstand komen.

Ouder
In de ouder zijn alle vermaningen, regels, wetten en opvattingen over goed en kwaad opgeslagen die als kind van je ouders en opvoeders meekreeg. De ouder neemt verantwoordelijkheid van anderen over. Het bijbehorende taalgebruik is een beetje neerbuigend, vaak luid, soms met een belerend vingertje erbij. Ook deze is weer te splitsen in een gezonde en doorgeschoten variant.

De Kritische ouder- gezond
☺ Dit is mijn grens
In een gezonde kritische ouder positie weet je hoe het hoort en wat goed en slecht is. Je kunt richting structuur en grenzen aangeven
De Kritische ouder- doorgeschoten
☹ Dat doe je niet goed! De doorgeslagen kritische ouder daarentegen is dominant, bazig bestraffend en veroordelend. Deze positie zit vol met beknellende en onderdrukkende claims, verboden en geboden die de persoon zichzelf en anderen voorhoudt.
De zorgende ouder- gezond
☺ Heb je mijn hulp nodig? In een zorgende ouder positie is men liefdevol en begrijpend, verzorgend en ondersteunend .
De zorgende ouder- doorgeschoten
☹ ik help je wel. Deze zorgende ouder is betuttelend, wil anderen redden, geeft ongevraagd adviezen, of is toegefelijk.
Waar je naartoe wilt is de volwassen positie: ‘ik ben oké-jij bent oké” De volwassene is vrij om te kiezen wat hij wil, hij is realistisch, bevindt zich gevoelsmatig in het hier en nu en is daardoor goed in staat met tegenslag en kritiek om te gaan; die houdt hij gescheiden van zijn kindgevoelens. Hij is autonoom en onderzoekend reageert wel bewust op basis van zijn eigen argumenten en denk logisch na.

Bron: https://nonons.nl

Transactionele Analyse

Waar je naartoe wilt is de volwassen positie: ‘ik ben oké-jij bent oké” De volwassene is vrij om te kiezen wat hij wil, hij is realistisch, bevindt zich gevoelsmatig in het hier en nu en is daardoor goed in staat met tegenslag en kritiek om te gaan; die houdt hij gescheiden van zijn kindgevoelens. Hij is autonoom en onderzoekend reageert wel bewust op basis van zijn eigen argumenten en denk logisch na.

In het volgende blog ga ik in op hoe je de verschillende posities kan herkennen en hoe je kan toewerken naar volwassen communicatie. Onthoud voor nu dat de posities van ouder en kind elkaar versterken. Dus als jij de zorgzame ouder uithangt, druk je die ander in de kind rol en andersom.

Welke van de posities herken je het vaakst bij jezelf?

Al eens gehoord van stakeholder management? 

Dit is namelijk voor iedereen toepasbaar. Stakeholders zijn de personen of groepen die invloed hebben op een project, afdeling of organisatie en/of worden beïnvloed. Een belangrijk onderdeel van stakeholder management is het maken van een analyse. Dit kan gemakkelijk...

Laat mij je meenemen in ‘Transactionele Analyse’

Transactionele analyse voor jouw persoonlijke ontwikkeling

Logische stappen om jouw medewerkers te laten ontdekken wat ze willen

Vandaag deel ik een model en een oefening met je om inzicht te krijgen in hoe jouw medewerkers denken, doen en voelen op verschillende niveaus.  De logische niveaus van Dilts en Bateson (het Bateson model) bestaat uit zes niveaus waarin we denken, leren, ontwikkelen...

Zelf de regie nemen

Leid jij of lijd jij? Ben jij EINDBAAS van je eigen leven? Persoonlijk Leiderschap is de skill om jezelf te leiden. Dit betekent dat je weet wat jouw persoonlijke stijl is, wat je waarden, talenten en valkuilen zijn en dat je weet waar je nou écht je bed voor uit...

Mijn 4 grootste inzichten na een event van Tony Robbins

Extreem lange dagen. Van 09:00 uur tot middernacht achter een scherm. Constant in hoge energie door te dansen, springen, in kleine groepjes met deelnemers van over de hele wereld in break-out sessies. Transformatie. Een tijdje geleden was het zover: een vierdaags...

Mijn naam is Lianne, ik ben LEES- verslaafd

En dan vooral boeken over persoonlijke ontwikkeling. Ik heb een lijstje gemaakt met boeken die ik inspirerend vind of die vaak naar voren komen in mijn werk als trainer/ coach. Boeken die je helpen bij het succesvol vormgeven van je professionele leven. 💫You Are a...

Ontvang
INTO THE NEWS
rechtstreeks in je mailbox

Boordevol inspiratie, tips en tricks over persoonlijke ontwikkeling en leiderschap.

Dank je wel, je bent succesvol aangemeld!